Een titel niet nader omschreven.

Ik had al eerder beloofd om eens een korte uitleg te geven over of het straffen van je koddig kindje of je lieve huisdier. En omdat ik geen zin heb om de theorie op dit uur nog grondig door te nemen, doe ik het maar op een luchtigere manier, bloggen.

Er zijn veel verschillende vormen van straffen: berispen, boetes, time-out, verlies van privileges, blaam, restitutie, … Maar ook is er een verschil tussen toegediende straffen of natuurlijke straffen. Een natuurlijke straf onderga je bijvoorbeeld wanneer je met je kleine teen tegen de hoek van de tafel gelopen bent :). (auw).

Vroeger dachten er enkele wetenschappers dat straffen absoluut niet effectief zou zijn. Je merkt dat ook in bepaalde hondenscholen die gebruik maken van klikkers en nooit van straffen… Maar uit recenter onderzoek blijkt dus dat, indien adequaat toegepast, een straf net zéér effectief kan zijn om ongewenst gedrag de wereld uit te helpen.

Het is natuurlijk maar de vraag wanneer straffen faalt, of wanneer het succesvol is.
Een boete krijgen omdat je te snel gereden hebt blijkt niet echt effectief te zijn, maar je vingers in het stopcontact steken doe je ongetwijfeld geen tweede keer! Waarom toch…
Wel, vrij logisch eigenlijk: Een straf is pas effectief als je ervoor zorgt dat je het systematisch en dus elke keer toedient wanneer het ongewenst gedrag zich voordoet. Daarbuiten moet je ook zorgen dat je het onmiddelijk toedient. Je hond vijf minuten nadat hij in de living zijn behoefte heeft gedaan nog eens met zijn neus door zijn cadeautje wrijven heeft dus geen enkele zin. Wat ook wel interessant om weten is, is dat je beter de allereerste keer bij het voorkomen van dat foute gedrag een hele harde straf geeft, de invloed van die straf blijft immers aanwezig, ook als je later minder strenge straffen geeft. Omgekeerd dus ook: wie eerst een laag intense straf ondergaat, gaat aan daaropvolgende zwaardere straffen niet meer waarde hechten. Het hele boete-systeem… afschrijven dus! En je kind direct veel kletsen rond de oren geven bij de eerste keer van het optreden van het ongewenste gedrag! Een initiële milde straf immuniseert dus tegen latere intensere straffen, een initiële intense straf sensitiseert dan weer tegen latere mildere straffen.
Een ander belangrijk kenmerk om straffen succesvol te maken, is dat er geen signaal mag zijn over wanneer de straf komt. Als je weet dat er een flitspaal gaat staan dan heeft straffen (met de bedoeling dat de te snel rijdende idioot eindelijk eens zou leren dat hij dat beter niet doet) niet echt veel zin. Straf mag dus niet gesignaleerd zijn.

Het is ook zeer effectief om naast het straffen van het ongewenst gedrag, een alternatief gedrag te gaan bekrachtigen. Dit zorgt voor een sterkere onderdrukking van het bestrafte gedrag, zeker als het alternatief gedrag incompatibel is met het bestrafte gedrag!

Het lijkt een vitaya- of vijf tv-cliché, maar time-outs blijken een goede vorm van straf te zijn. Je moet zorgen dat je de bronnen van bekrachtiging die het kind op een bepaald moment krijgt, tijdelijk ontzegd worden. Dit consequent op het stellen van het ongewenst gedrag. In de hoek gaan staan is dus een goed voorbeeld, als er in die hoek geen stimulerende factoren te vinden zijn. Zorg dus dat je kind ergens komt te staan of zitten waar het echt niets te doen heeft en naar niets kan kijken enz…

Straffen is dus wel degelijk heel interessant, als de persoon die de straf toedient dit ook volgens de voorgeschreven regels doet. Niet consistent zijn bij het straffen is dodelijk. Straffen in combinatie met alternatieve gedragingen belonen is zeer interessant om in het achterhoofd te houden, zo kan je later ook positieve feedback geven en een betere relatie bekomen.

Ziezo, dat was de hele korte vereenvoudigde samenvatting van een stukje uit het hoofdstuk over straffen :).